Sectie geschiedenis

2. Socialistische ideeën.

Grote groepen arbeiders verkeerden aan het einde van de 19de eeuw als gevolg van de industrialisatie in slechte leef- en werkomstandigheden (sociale kwestie). E
Over de oplossing van dit probleem waren er diverse meningen:

• De liberale politici vonden dat de overheid zich zo min mogelijk met dit probleem moest bezighouden. Het kapitalisme zou als men zijn best deed er automatisch voor zorgen dat iedereen het beter kreeg.

• Denkers zoals Karl Marx E dachten dat het kapitalisme juist de oorzaak was van alle ellende. Hij wilde dan ook een totaal ander systeem. Elk mens was in principe gelijk en de productiemiddelen moesten van het volk / iedereen/ de staat zijn. Zo zou niemand kunnen worden uitgebuit. Om dit (de socialistische heilstaat) te bereiken was een revolutie noodzakelijk waarin de arbeiders de bezittende klasse zouden verslaan. Aanhangers van Marx werden wel marxisten, communisten of socialisten genoemd.

Net als in andere landen waren er ook in Nederland veel mensen die achter deze socialistische ideeën stonden. Hoewel men het niet altijd eens was over de manier waarop een dergelijke ideale socialistische staat zou moeten ontstaan.

• Een groep onder leiding van Ferdinand Domela Nieuwenhuis E (Sociaal Democratische Bond / 1881) was zo teleurgesteld in de mogelijkheden van de parlementaire democratie dat ook zij via een revolutie van Nederland een socialistisch land wilden maken.

• Een andere grotere groep wilde dat alle arbeiders kiesrecht zouden krijgen. Zij konden dan op socialisten stemmen en dan zou via de democratischesche weg de toestand van de arbeiders kunnen worden verbeterd.Deze groep splitste zich in 1894 af van de SDB en organiseerde zich in de Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP) E onder leiding van P.J. Troelstra E (hoewel diezelfde Troelstra in 1918 een jaar ná de geslaagde Russische revolutie E toch even dacht dat de revolutie ook in Nederland zou kunnen slagen). Hij riep toen de Nederlanders op om ook in opstand te komen. Na een dag zag hij zijn vergissing in. Deze oproep staat dan ook bekend als de vergissing van Troelstra.